वीरगंज, नेपाल · एनएमसी नं. ३७०८

डा. निरज कुमार सिंह

परामर्शदाता चिकित्सक तथा मधुमेह विशेषज्ञ

एम.बी.बी.एस. · एम.डी. (आन्तरिक चिकित्सा) · मधुमेहमा पिजिटी (एडिए, अमेरिका)


आन्तरिक चिकित्सा, मधुमेह र थाइराइड उपचारमा पच्चीस वर्ष — नारायणी अस्पताल तथा रेल्वे रोड, वीरगंजस्थित मनकामना हेल्थ क्लिनिकमा।

डा. सिंहको परिचय
वीरगंज, नेपालका परामर्शदाता चिकित्सक तथा मधुमेह विशेषज्ञ डा. निरज कुमार सिंहको तस्बिर।

ध्यानपूर्वक सुन्ने, स्पष्ट रूपमा बुझाउने, र रोग मात्र होइन — सिंगो मान्छेको उपचार गर्ने।

संक्षेपमा

चिकित्सकीय अभ्यासमा
२५ वर्ष
सन् २००१ देखि
उपचार गरिएका बिरामी
३,१५,०००
अस्पताल तथा क्लिनिक अभ्यासमा
नेपाल चिकित्सक परिषद्
एनएमसी ३७०८
दर्ता भएका चिकित्सक
उपाध्यक्ष, नेपाल चिकित्सक संघ
२०२३–२०२६
मधेश प्रदेश संयोजक
समकक्षी-समीक्षित अनुसन्धान
जर्नल अफ नेपाल मेडिकल एसोसिएसन

परिचय

वीरगंजमै रहिरहेका एक चिकित्सक

डा. निरज कुमार सिंहले आफ्नो सम्पूर्ण चिकित्सकीय जीवन नेपालको मधेश प्रदेशमै बिताउनुभएको छ — पहिले आकस्मिक कक्ष र सघन उपचार कक्षमा, पछि परामर्शदाता चिकित्सकका रूपमा, र यसै बीच जिल्लाको स्वास्थ्य पूर्वाधारका पक्षमा बोल्ने आवाजका रूपमा।

डा. सिंहले सन् २००१ मा तत्कालीन नारायणी उपक्षेत्रीय अस्पतालबाट अभ्यास सुरु गर्नुभयो। सन् २००३ देखि २००९ सम्म उहाँले आकस्मिक कक्ष प्रमुख र आइसियु/सिसियु प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभयो — यिनै वर्षहरूले उहाँको कार्यशैली बनाए: छिटो, सावधानीपूर्वक, र बिरामीले आफैं सबै कुरा भन्न नसक्ने हुन सक्छ भन्ने बुझाइका साथ।

आन्तरिक चिकित्सामा स्नातकोत्तर तालिमका लागि उहाँ काठमाडौं जानुभयो र फेरि वीरगंज फर्किनुभयो। हाल उहाँ नारायणी अस्पतालको आन्तरिक चिकित्सा विभागमा परामर्शदाता चिकित्सक हुनुहुन्छ र रेल्वे रोडस्थित मनकामना हेल्थ क्लिनिकमा निजी रूपमा बिरामी हेर्नुहुन्छ।

पूरा परिचय पढ्नुहोस्
The signboard of Manakamana Health Clinic on Railway Road, Birgunj, listing Dr. Niraj Kumar Singh’s qualifications and Nepal Medical Council registration number 3708.
मनकामना हेल्थ क्लिनिकरेल्वे रोड, अमर चोक, वीरगंज-४, वीरगंज महानगरपालिका

महामारीकालीन सेवा

उहाँ वार्डमै रहनुभयो

वीरगंज नेपाल–भारतबीचको सबैभन्दा व्यस्त नाकामा पर्छ, जसले गर्दा यो देशकै पहिलो कोभिड-१९ हटस्पटमध्ये एक बन्यो र सबैभन्दा प्रभावित क्षेत्रमै रहिरह्यो। डा. सिंहले दुवै ठूला लहरहरूमा नारायणी अस्पतालभित्रै काम गर्नुभयो।

पूर्ण सुरक्षा पोशाक — कभरअल, मास्क, क्याप, पन्जा र बुट — लगाएका चिकित्सक वर्षाको दिनमा वीरगंजस्थित नारायणी अस्पतालको प्रवेशद्वारमुनि एक्लै उभिएको अवस्थामा।
महामारीका बेला वीरगंजस्थित नारायणी अस्पतालको मूल ढोकामा। क्लिनिकबाट उपलब्ध गराइएको।

दैनिक पचास ठूला अक्सिजन सिलिन्डर, र बिरामीहरू अझै ढिलो आइपुग्दै।

सन् २०२० र २०२१ भरि प्रदेश २ मा सार्वजनिक रूपमा बोल्ने थोरै चिकित्सकमध्ये उहाँ एक हुनुहुन्थ्यो — आफ्नो बारेमा होइन, अस्पतालमा के-कुराको अभाव छ भन्ने बारेमा। सन् २०२० को अगस्टमा उहाँले चेतावनी दिनुभयो कि बिरामीहरू बचाउनै नसकिने अवस्थामा मात्र आइपुगिरहेका छन्, र प्रदेशसँग आवश्यक आइसोलेसन बेड, भेन्टिलेटर वा अक्सिजन प्लान्ट छैनन्।

सन् २०२१ को अप्रिलसम्म आइपुग्दा नारायणी अस्पतालले आफ्नो सामान्य क्षमताभन्दा बढी बिरामीको उपचार गरिरहेको र दैनिक करिब पचास ठूला अक्सिजन सिलिन्डर खपत भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो। नेपाल चिकित्सक संघले उहाँलाई महामारी चिकित्सा प्रतिकार्यका लागि प्रदेश २ संयोजक नियुक्त गर्‍यो।

सन् २०२१ को जुलाईमा बार्बरा फाउन्डेसनले “Thank You COVID Warriors” नारासहितको समारोहमा चिकित्सक श्रेणीअन्तर्गत कोभिड-१९ विशिष्ट सम्मानद्वारा उहाँलाई सम्मान गर्‍यो। सोही वर्ष नेपाल सरकारको संविधान दिवस सम्मान सूचीमा पनि उहाँको नाम समावेश भयो।

ती दुई वर्षको पूरा विवरण

उपचार क्षेत्र

डा. सिंहले के-कस्तो उपचार गर्नुहुन्छ

डा. सिंह सामान्य आन्तरिक चिकित्सामा अभ्यास गर्नुहुन्छ, जसमा मधुमेह, थाइराइड समस्या, उच्च रक्तचाप, दीर्घकालीन अवरोधात्मक फोक्सो रोग र तीव्र ज्वरोसम्बन्धी रोगको उपचार समावेश छ। तल प्रत्येक क्षेत्रको सरल भाषामा विवरण दिइएको छ।

सामान्य आन्तरिक चिकित्सा

वयस्कहरूमा हुने रोगको पहिचान र दीर्घकालीन व्यवस्थापन — संक्रमण, ज्वरो र छातीका समस्यादेखि रक्तचाप, रक्तअल्पता, तथा एकैपटक देखा पर्ने बहु-समस्याहरूसम्म।

कसका लागि

कारण नखुलेको नयाँ लक्षण भएका, दीर्घ रोगको पुनरावलोकन आवश्यक भएका, वा एकअर्कासँग सम्बन्धित धेरै समस्या भएका वयस्कहरू।

आन्तरिक चिकित्सामा एम.डी.; नारायणी अस्पतालको आन्तरिक चिकित्सा विभागमा परामर्शदाता।

मधुमेह उपचार

टाइप २ र टाइप १ मधुमेहको मूल्याङ्कन तथा निरन्तर व्यवस्थापन: रक्त शर्कराको नियन्त्रण, औषधिको पुनरावलोकन, र चुपचाप बढ्ने जटिलताहरूको निगरानी — आँखा, मिर्गौला, स्नायु र मुटुमा।

कसका लागि

भर्खरै मधुमेह पहिचान भएका, रक्त शर्करा नियन्त्रण गर्न कठिन भइरहेका, तथा पारिवारिक इतिहासका कारण जाँच गराउन चाहने जो-कोही।

मधुमेहमा स्नातकोत्तर तालिम (एडिए, अमेरिका); मधुमेह विशेषज्ञका रूपमा अभ्यास।

थाइराइड समस्या

थाइराइड ग्रन्थि कम वा बढी सक्रिय हुँदा हुने समस्याको जाँच र उपचार — यस्तो ग्रन्थि जसको गडबडी सजिलै छुट्न सक्छ, किनभने थकान, तौल परिवर्तन र उदासीलाई प्रायः अरू नै कारण ठानिन्छ।

कसका लागि

कारण नखुलेको थकान, तौल परिवर्तन, कपाल वा छालामा परिवर्तन, अनियमित महिनावारी, वा थाइराइड रोगको पारिवारिक इतिहास भएका व्यक्तिहरू।

डा. सिंहको आफ्नै व्यावसायिक विवरणमा उल्लेखित; पिसिओएसमा थाइराइड समस्यासम्बन्धी २०२४ को अध्ययनका सह-लेखक।

उच्च रक्तचाप (बी.पी.)

उच्च रक्तचापको मूल्याङ्कन तथा निरन्तर व्यवस्थापन, जसमा रक्तचापका रिडिङ, औषधि, र मुटु, मस्तिष्क तथा मिर्गौलासँग सम्बन्धित जोखिमको पुनरावलोकन समावेश हुन्छ।

कसका लागि

बारम्बार रक्तचाप बढेको देखिने, उच्च रक्तचाप पहिचान भइसकेका, वा चलिरहेको उपचारको पुनरावलोकन आवश्यक भएका व्यक्तिहरू।

क्लिनिकबाट पुष्टि गरिएको; डा. सिंहको सामान्य आन्तरिक चिकित्सा अभ्यासअन्तर्गत व्यवस्थापन गरिने।

दीर्घकालीन अवरोधात्मक फोक्सो रोग (सीओपीडी)

लगातार खोकी, खकार, घरघराहट वा सास फेर्न गाह्रो हुन सक्ने दीर्घ फोक्सो रोग सीओपीडीको मूल्याङ्कन तथा दीर्घकालीन व्यवस्थापन।

कसका लागि

सीओपीडी पहिचान भइसकेका, लगातार श्वासप्रश्वासका लक्षण भएका, वा लक्षणमा परिवर्तन आएर चिकित्सकीय पुनरावलोकन आवश्यक भएका व्यक्तिहरू।

क्लिनिकबाट पुष्टि गरिएको; डा. सिंहको सामान्य आन्तरिक चिकित्सा अभ्यासअन्तर्गत व्यवस्थापन गरिने।

तीव्र ज्वरोसम्बन्धी रोग (एएफआई)

नयाँ ज्वरो वा ज्वरोसँग सम्बन्धित रोगको सम्भावित कारण पत्ता लगाउन, जोखिमका सङ्केत जाँच्न, र आवश्यक परीक्षण वा उपचार निर्धारण गर्न गरिने चिकित्सकीय मूल्याङ्कन।

कसका लागि

हालसालै ज्वरो, काम्ने, शरीर दुख्ने वा अन्य नयाँ लक्षण भएका र आफैं रोग अनुमान गर्नुको सट्टा चिकित्सकीय जाँच आवश्यक भएका व्यक्तिहरू।

क्लिनिकबाट पुष्टि गरिएको; डा. सिंहको सामान्य आन्तरिक चिकित्सा अभ्यासअन्तर्गत व्यवस्थापन गरिने।

उहाँकै शब्दमा

उपचार दर्शन

म विश्वास गर्छु कि हरेक बिरामी सहानुभूतिपूर्ण, सम्मानजनक र प्रमाणमा आधारित उपचारको हकदार हुन्छ। मेरो तरिका हो — ध्यानपूर्वक सुन्ने, स्पष्ट रूपमा बुझाउने, र रोग मात्र होइन, सिंगो मान्छेको उपचार गर्ने। रोकथाम, समयमै उपचार, र इमानदारी तथा मर्यादामा आधारित विश्वासिलो साझेदारीमार्फत बिरामीहरूलाई राम्रो स्वास्थ्य प्राप्त गर्न सघाउने मेरो ध्येय हो।

डा. निरज कुमार सिंह

सम्मान

सम्मान तथा पुरस्कार

प्रमाणपत्र, तस्बिर सहितको समारोह वा प्रकाशित अभिलेखबाट पुष्टि हुन सक्ने सम्मान मात्र तल राखिएका छन्।

दौरा सुरुवाल र ढाका टोपीमा नेपाली राष्ट्रिय अलंकार तथा प्रमाणपत्र सहित डा. निरज कुमार सिंह।
औपचारिक अलंकरण समारोहमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीबाट राष्ट्रिय अलंकार ग्रहण गर्दै डा. निरज कुमार सिंह।

२०२१ · काठमाडौं

राष्ट्रिय अलंकार, संविधान दिवस सम्मान

नेपाल सरकार

सन् २०२१ को संविधान दिवसमा अलंकृत स्वास्थ्यकर्मीहरूको सूचीमा डा. सिंह पर्नुभयो, र प्रकाशित सूचीमा उहाँलाई नारायणी अस्पतालबाट भनी उल्लेख गरिएको छ। यो सम्मान कोभिड-१९ महामारीकालीन सेवाका लागि प्रदान गरिएको हो।

परम्परागत काठको फ्रेममा राखिएको, नारायणी अस्पतालका डा. निरज सिंहको नाम उल्लेख भएको प्रधान सेनापति प्रशंसा निशानको प्रशस्ति।
तत्कालीन प्रधान सेनापति पूर्णचन्द्र थापाबाट प्रशंसापत्र र निशान ग्रहण गर्दै डा. निरज सिंह।

२०७७ फाल्गुन २७ · जंगी अड्डा, काठमाडौं

प्रधान सेनापति प्रशंसा निशान

नेपाली सेना

फ्रेम गरिएको प्रशस्तिमा नारायणी अस्पताल, वीरगञ्जका डा. निरज सिंहको नाम उल्लेख गर्दै कोभिड-१९ रोकथाम तथा नियन्त्रणमा उहाँले पुर्‍याउनुभएको महत्त्वपूर्ण योगदानको प्रशंसा गरिएको छ। प्रशस्तिमा तत्कालीन प्रधान सेनापति पूर्णचन्द्र थापाको हस्ताक्षर छ।

“थ्याङ्क यू कोभिड वारियर्स” लेखिएको ब्यानरमुनि मञ्चमा बार्बरा फाउन्डेसन कोभिड-१९ विशिष्ट पुरस्कार ग्रहण गर्दै डा. निरज कुमार सिंह।

३१ जुलाई २०२१ · काठमाडौं

बार्बरा फाउन्डेसन कोभिड-१९ विशिष्ट पुरस्कार

बार्बरा फाउन्डेसन

“थ्याङ्क यू कोभिड वारियर्स” शीर्षकको समारोहमा प्रदान गरिएको, जसले महामारीकालीन सेवाका लागि सतासी अग्रपंक्तिका कर्मचारी तथा संस्थालाई — जसमध्ये बीस जना चिकित्सक — सम्मान गरेको थियो। प्रदेश २ मा कोभिड-१९ उपचार तथा जनचेतनामा योगदानका लागि डा. सिंह चिकित्सक श्रेणीमा सम्मानित हुनुभयो।

डा. निरज कुमार सिंह केन्द्रीय उपाध्यक्ष तथा मधेश प्रदेश संयोजकमा निर्वाचित भएको पुष्टि गर्ने नेपाल चिकित्सक संघ निर्वाचन समितिको प्रमाणपत्र।

२०२३–२०२६

केन्द्रीय उपाध्यक्षमा निर्वाचित, नेपाल चिकित्सक संघ

नेपाल चिकित्सक संघ

नेपाल चिकित्सक संघको केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिको २०७९–२०८२ कार्यकालका लागि केन्द्रीय उपाध्यक्ष तथा मधेश प्रदेश संयोजकमा निर्वाचित। निर्वाचनको प्रमाणपत्र संघको काठमाडौंस्थित केन्द्रीय कार्यालयको निर्वाचन समितिबाट जारी भएको हो।

सञ्चार

अन्तर्वार्ता तथा स्वास्थ्य शिक्षा

डा. सिंह नेपाली टेलिभिजनमा नियमित रूपमा ती रोगहरूबारे बोल्नुहुन्छ जुन सामान्य छन्, उपचार सम्भव छन्, र प्रायः ढिलो मात्र पत्ता लाग्छन्। तपाईंले प्ले नथिच्दासम्म भिडियो लोड हुँदैन।

अन्तर्वार्ताडा. सिंहको च्यानल

चिकित्सा नीतिबारे — सगरमाथा टिभी

नेपालको स्वास्थ्य तथा चिकित्सा नीतिबारे सगरमाथा टिभीसँगको अन्तर्वार्ता।

युट्युबमा हेर्नुहोस्अर्को वेबसाइटमा खुल्छ
समाचारPrime Television

असुविधाको कारण तराईमा सबैभन्दा ठूलो बिल्डिङ स्वास्थ्य चौकी हुन्छ तर काम गर्ने मान्छे कोही हुँदैन

तराईमा दोहोरिइरहेको एउटा समस्याबारे प्राइम टेलिभिजनको समाचार: सबैभन्दा ठूला भवन भएका स्वास्थ्य चौकी, तर चलाउने जनशक्ति नभएको। डा. सिंहले मधेश प्रदेशमा जनशक्ति तथा उपकरण अभावको विषय बारम्बार उठाउँदै आउनुभएको छ।

युट्युबमा हेर्नुहोस्अर्को वेबसाइटमा खुल्छ
स्वास्थ्य शिक्षाडा. सिंहको च्यानल

थाइराइड र मधुमेह — स्वास्थ्य दर्पण, एनटिभी

नेपाल टेलिभिजनको स्वास्थ्य कार्यक्रम स्वास्थ्य दर्पणमा डा. सिंहले थाइराइड समस्या र मधुमेहबारे छलफल गर्नुहुन्छ — उहाँको दैनिक अभ्याससँग सबैभन्दा नजिकका दुई रोग।

युट्युबमा हेर्नुहोस्अर्को वेबसाइटमा खुल्छ

क्लिनिक

मनकामना हेल्थ क्लिनिक

अमर चोकबाट केही पर, रेल्वे रोडमा रहेको डा. सिंहको निजी परामर्श कक्ष।

ठेगाना
रेल्वे रोड, अमर चोक
वीरगंज-४, वीरगंज महानगरपालिका
पर्सा, मधेश प्रदेश, नेपाल
2VV8+XV Birgunj
परामर्श समय
  • सोमबारदेखि शुक्रबारबिहान८:०० — ९:००साँझ३:०० — ७:००
  • शनिबार र आइतबारबिहान १०:०० — दिउँसो ३:००
अस्पतालमा भेट
नारायणी अस्पताल, वीरगंज
परामर्शदाता चिकित्सक, आन्तरिक चिकित्सा विभाग
क्लिनिकमा फोन गर्नुहोस्
बाटो हेर्नुहोस्अर्को वेबसाइटमा खुल्छ

अपोइन्टमेन्ट

कसरी समय लिने

  1. क्लिनिकलाई ह्वाट्सएपमा सन्देश पठाउनुहोस्, वा परामर्श समयभित्र फोन गर्नुहोस्।
  2. आफ्नो नाम र मिल्ने दिन बताउनुहोस्। क्लिनिकले समय यकिन गरिदिनेछ।
  3. अघिल्ला पुर्जा, जाँचका रिपोर्ट र हाल सेवन गरिरहेका औषधि लिएर आउनुहोस्।
  4. परामर्षअघि विवरण टिप्न मिल्ने गरी केही मिनेट अगावै आइपुग्नुहोस्।

जिज्ञासा

बारम्बार सोधिने प्रश्न

अपोइन्टमेन्ट कसरी लिने?

परामर्श समयभित्र क्लिनिकलाई ह्वाट्सएपमा सन्देश पठाउनुहोस् वा फोन गर्नुहोस्। आफ्नो नाम र मिल्ने दिन बताउनुहोस्, क्लिनिकले समय यकिन गरिदिनेछ। अनलाइन बुकिङ प्रणाली छैन — सन्देश वा फोन नै सबैभन्दा छिटो बाटो हो।

क्लिनिक कहाँ छ?

मनकामना हेल्थ क्लिनिक वीरगंज-४, पर्सामा अमर चोकनजिक रेल्वे रोडमा छ। यस पृष्ठको “बाटो हेर्नुहोस्” बटनले गुगल म्यापमा ठ्याक्कै स्थान खोल्छ।

परामर्श समय कहिले हो?

सोमबारदेखि शुक्रबार बिहान ८:०० देखि ९:०० सम्म र साँझ ३:०० देखि ७:०० सम्म परामर्श उपलब्ध हुन्छ। शनिबार र आइतबार बिहान १०:०० देखि दिउँसो ३:०० सम्म परामर्श उपलब्ध हुन्छ।

डा. सिंहले कस्ता रोगको उपचार गर्नुहुन्छ?

उहाँ वयस्कहरूका लागि सामान्य आन्तरिक चिकित्सा अभ्यास गर्नुहुन्छ, विशेष गरी मधुमेह र थाइराइड समस्यामा ध्यान दिँदै। तपाईंको समस्या उहाँले हेर्न मिल्ने हो कि होइन भन्ने अन्योल छ भने सम्पर्क गर्दा छोटकरीमा बताउनुहोस् — इमानदारीपूर्वक जानकारी दिइनेछ।

अपोइन्टमेन्टमा के लिएर आउने?

अघिल्ला पुर्जा, प्रयोगशाला वा एक्स-रे/भिडियो एक्स-रेका रिपोर्ट, र हाल सेवन गरिरहेका औषधि लिएर आउनुहोस् — सम्झनाबाट बनाइएको सूचीभन्दा औषधिका बट्टा वा पत्ता नै बढी उपयोगी हुन्छन्। अर्को चिकित्सकले रेफर गर्नुभएको छ भने रेफरल पत्र पनि ल्याउनुहोस्।

नारायणी अस्पतालमा डा. सिंहलाई भेट्न सकिन्छ?

डा. सिंह नारायणी अस्पतालको आन्तरिक चिकित्सा विभागमा परामर्शदाता चिकित्सक हुनुहुन्छ। यो सरकारी अस्पताल हो र यसको आफ्नै बहिरंग दर्ता प्रक्रिया छ। सो प्रक्रिया अस्पतालले सञ्चालन गर्छ, यस क्लिनिकले होइन।

पहिलो परामर्शमा के हुन्छ?

डा. सिंहले तपाईंको लक्षण र स्वास्थ्य इतिहासबारे सोध्नुहुनेछ, जाँच गर्नुहुनेछ, र आफूलाई के लागेको हो स्पष्ट रूपमा बताउनुहुनेछ। जाँच आवश्यक भए कुन-कुन र किन भन्ने पनि बताइनेछ। तपाईं उपचार योजना र त्यसको कारण दुवै बुझेर फर्किनुपर्छ — बुझिएन भने सोध्नुहोस्।

आपतकालीन अवस्थामा के गर्ने?

अपोइन्टमेन्ट कुर्नुहोस् र यो वेबसाइट प्रयोग नगर्नुहोस्। सिधै नजिकको अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा जानुहोस्। वीरगंजमा नारायणी अस्पतालको आकस्मिक कक्ष चौबीसै घण्टा सञ्चालनमा रहन्छ।